Dwory i pałace

Najbliżej położone to:

Kije

Pozostałość dawnego założenia dworsko-parkowego położona ok. 22 km na wschód od Olecka. Dwór usytuowany  na wzniesieniu, w malowniczej okolicy nieopodal przepływa rzeka Ełk i dochodzą kompleksy leśne puszczy Boreckiej. Interesujące założenie, oprócz dworu zachowała się dawna oficyna, spore budynki gospodarcze, podwórza oraz pozostałości parku krajobrazowego ze zróżnicowanym, ciekawym starodrzewem. Majątek ziemski powstał tu stosunkowo późno, wraz z jednym folwarkiem obejmował prawie 500 ha ziemi. W początkach XX wieku był majątkiem państwowym administrowanym przez rodzinę Gruber. W majątku funkcjonowała gorzelnia parowa. Dwór pochodzi z zII połowy XIX w. murowany, parterowy, przykryty dachem naczółkowym. Na osi elewacji obustronny, trójosiowy pseudoryzalit zamknięty trójkątnym szczytem. W elewacji frontowej drzwi na osi, poprzedzone niewielkim tarasem i  schodami. Nad drzwiami frontowymi ozdobny szczycik w formach neobarokowych. W elewacji ogrodowej duża, murowana, przeszklona weranda z szerokimi schodami do parku. Obecnie dawny dwór jest własnością prywatną, prowadzony jest remont.

Gawliki Małe

Dawny zespół  dworsko- parkowy z rozległym podwórzem gospodarczym, malowniczo położony na wzniesieniu, nad rzeczką Gawlik, w otoczeniu lasów i pól. Miejscowość usytuowana około 25 km na północny wschód od Giżycka, nieopodal drogi Wydminy- Stare Juchy.

Majątek ziemski zwany Gawlikami Małymi powstał w XVII w. z folwarku Gębałek (Gembalten) i dóbr ziemskich Macieja Szymona i Andrzeja Drygalskich. Majątek posiadał młyn i prawo prowadzenia wyszunku, tzn. karczmę. Od nazwiska pierwszych właścicieli przez jakiś czas funkcjonowała również nazwa Drygalsk. Obecne założenie pochodzi z XIX, ale głównie z początków XXw. Według danych z końca XIXw. Poprzedni właściciele musieli zbankrutować, gdyż majątek był wówczas własnością niemieckiego ziemskiego banku kredytowego GOTHA, do majątku należał nadal folwark Gębałki, a obszar własności ziemskiej obejmował 792 ha. Rozkwit i budowa obecnego założenia miała więc miejsce głównie w początkach XXw. W 1913r. wzniesiona została gorzelnia, pod datą na elewacji widnieją nazwiska H. Thate, A. Murach być może ówczesnych właścicieli. W koncu lat XX majątek należał do Heumanna, obejmował 736 ha ziemi, pracowała gorzelnia, mleczarnia, suszarnia ziemniaków, prowadzono dużą hodowlę trzody, koni, bydła  i owiec. Jeszcze dziś zabudowania inwentarskie i gospodarcze wyglądają bardzo imponująco jak, np. dwupoziomowa stodoła. Zabytkowa stajnia pochodzi zapewnie z połowy XIXw. Dobrze zachowany dwór pochodzi z początku XXw. Jest to budowla założona na rzucie prostokąta, dwukondygnacyjna, przykryta wysokim dachem czterospadowym. Od frontu na osi duży taras wsparty na czterech kolumnach, od strony parku na osi wieloboczny ryzalit poprzedzony dużym tarasem z lustrzanymi schodami. Dwór otacza prawie 5 ha park z zabytkowym starodrzewem. Po 1945r. na obszarze majątku utworzono zakład rolny, który obecnie jest w dzierżawie. Własność agencji  własności rolnej skarbu państwa.

Dunajek

Dworek położony na skraju wsi około 15km na zachód od Olecka, 1 km od szosy Olecko- Giżycko. Wieś malowniczo usytuowana nad dwoma jeziorami: Chełchy i Mulistym. Dworek niewielki oddzielony od drogi zielenią fragmentem dawnego parku dworskiego, zabudowania gospodarcze m.in. spichlerz, obora po stronie północnej zespołu. Należąca do zespołu gorzelnia we wsi. Historia  majątku znana zaledwie od połowy XIX w. Ówczesna siedziba właścicieli miała cechy budowli późno klasycystycznej. W 1843r. urodził się tu Karol Emilian Sieniawski- syn powstańca listopadowego- uchodźca z Polski, który schował się w majątku w Dunajku po upadku powstania. Sieniawski kształcił się na uniwersytecie Wrocławskim, był pedagogiem, historykiem, m.in. autorem dzieła „ Biskupstwo Warmińskie jego założenie i rozwój na Ziemi Pruskiej z uwzględnieniem dziejów,  ludności i stosunków geograficznych ziem, dawniej krzyżackich, wydanego w Poznaniu w 1878 r. Dwór i niewielki, należący do niego majątek ziemski w końcu XIXw. Należał do Gustawa Behra, a w początkach XXw. Maxa Forestera, następnie do rodziny Nagel. W latach XX właścicielką majątku była Betty Nagel, obszar własności  ziemskiej wynosił 300 ha. Do majątku należała gorzelnia. Dwór około 1908r.został rozbudowany ,a elewacji zyskały secesyjne formy dekoracyjne w postaci charakterystycznych otworów okiennych i drzwiowych przede wszystkim bardzo ładnej  dekoracji płycinowej elewacji. Od strony drogi do elewacji dostawiono niewielki wieloboczny ryzalit, zwieńczony kielichowatym daszkiem z iglicą. Do dawnego głównego wejścia w narożu północno wschodnim dworku wiedzie od drogi aleja lipowa. Podobno przed samą wojną we dworze był pensjonat dla wdów.  Po wojnie utworzono tu PGR. We dworze zamieszkało kilka rodzin. Obecnie dwór jak i pozostałości mają dzierżawce. Własność AWRSP.